Tomasz urodził się około roku 1225 w Roccasecca, w pobliżu Aquino we Włoszech, jako syn możnej rodziny hrabiowskiej. Jego rodzice przeznaczyli go do kariery kościelnej, licząc na to, że zostanie opatem benedyktyńskiego klasztoru na Monte Cassino. Już jako dziecko odznaczał się niezwykłą powagą, skupieniem i zamiłowaniem do nauki.
W młodym wieku został wysłany na studia do Neapolu, gdzie po raz pierwszy zetknął się z zakonem kaznodziejskim – dominikanami. Ku wielkiemu sprzeciwowi swojej rodziny Tomasz zdecydował się wstąpić do tego nowego, ubogiego zakonu, poświęconego głoszeniu prawdy. Jego decyzja wywołała gwałtowną reakcję bliskich – Tomasz został nawet uwięziony przez własnych krewnych, którzy próbowali zmusić go do porzucenia powołania.
Po uwolnieniu Tomasz kontynuował formację zakonną i studia teologiczne w Paryżu oraz Kolonii, gdzie jego nauczycielem był św. Albert Wielki. Początkowo uważany za małomównego i niepozornego, szybko ujawnił niezwykłą przenikliwość umysłu. Albert miał powiedzieć: „My nazywamy go wołem niemym, ale jego ryk będzie słyszany na całym świecie”.
Jako prezbiter i profesor Tomasz poświęcił się nauczaniu, pisaniu oraz kontemplacji. Jego największym dziełem jest „Summa Theologiae” – monumentalna synteza teologii chrześcijańskiej, w której w sposób logiczny i uporządkowany ukazał zgodność wiary z rozumem. Tomasz wykazał, że prawda objawiona i prawda poznawana przez rozum nie są sobie przeciwne, lecz wzajemnie się uzupełniają.
W swojej teologii Tomasz podejmował niemal wszystkie najważniejsze pytania dotyczące Boga, człowieka, moralności, sakramentów i życia wiecznego. Jego myśl stała się fundamentem nauczania Kościoła i do dziś pozostaje punktem odniesienia dla teologów, filozofów i studentów na całym świecie.
Pod koniec życia Tomasz przeżył głębokie doświadczenie mistyczne, po którym zaprzestał pisania. Zapytany, dlaczego nie kończy swojego dzieła, odpowiedział: „Wszystko, co napisałem, wydaje mi się jak słoma wobec tego, co zostało mi ukazane”. Zmarł 7 marca 1274 roku w drodze na Sobór Lyoński.
Kościół ogłosił go świętym w 1323 roku, a w 1567 roku nadał mu tytuł doktora Kościoła. Święty Tomasz z Akwinu pozostaje jednym z najwybitniejszych umysłów chrześcijaństwa, mistrzem harmonii wiary i rozumu oraz przewodnikiem dla wszystkich, którzy szukają prawdy.