Św. Makary z Jerozolimy – biskup i świadek odnalezienia Krzyża Świętego
ok. 314–333 Biskup Jerozolimy, uczestnik Soboru Nicejskiego i świadek odnalezienia relikwii Krzyża Świętego. Pasterz, który prowadził Kościół w czasach wielkich przemian i sporów teologicznych.
Święty Makary z Jerozolimy należy do najważniejszych postaci Kościoła IV wieku. Żył w czasie, gdy chrześcijaństwo przechodziło z okresu prześladowań do epoki wolności religijnej. Był to moment przełomowy w historii Kościoła – czas wielkich debat teologicznych, budowy pierwszych monumentalnych świątyń chrześcijańskich oraz odkrywania miejsc związanych z życiem Jezusa Chrystusa.
Makary został biskupem Jerozolimy około roku 314. Miasto to, choć posiadało ogromne znaczenie religijne, przez wiele lat znajdowało się w trudnej sytuacji. Po zburzeniu Jerozolimy przez Rzymian w I wieku chrześcijaństwo rozwijało się tam w cieniu innych miast imperium. Dopiero w IV wieku, za panowania cesarza Konstantyna Wielkiego, rozpoczął się nowy rozdział w historii tego świętego miejsca.
Jednym z najważniejszych wydarzeń w życiu Makarego był udział w Soborze Nicejskim w 325 roku. Sobór ten został zwołany przez cesarza Konstantyna, aby rozstrzygnąć spór ariański. Ariusz, kapłan z Aleksandrii, nauczał, że Jezus Chrystus nie jest równy Bogu Ojcu, lecz jedynie najwyższym stworzeniem. Pogląd ten wywołał ogromne zamieszanie w Kościele.
Biskupi zgromadzeni w Nicei potwierdzili wiarę Kościoła, ogłaszając, że Chrystus jest „współistotny Ojcu”. Makary należał do tych pasterzy, którzy zdecydowanie bronili tej prawdy. Wyznanie wiary nicejskiej stało się fundamentem chrześcijańskiej doktryny i do dziś pozostaje częścią liturgii Kościoła.
Najbardziej znanym wydarzeniem związanym z posługą świętego Makarego było jednak odnalezienie relikwii Krzyża Świętego. W latach trzydziestych IV wieku do Jerozolimy przybyła święta Helena, matka cesarza Konstantyna. Jej celem było odnalezienie miejsc związanych z męką i zmartwychwstaniem Chrystusa.
Makary jako biskup Jerozolimy towarzyszył Helenie w tych poszukiwaniach. Według starożytnej tradycji podczas prac prowadzonych na Golgocie odnaleziono trzy krzyże. Nie było jednak pewności, który z nich był krzyżem Jezusa.
Przyniesiono więc ciężko chorą kobietę i pozwolono jej dotknąć każdego z krzyży. Kiedy dotknęła jednego z nich, natychmiast odzyskała zdrowie. Uznano to za znak, że właśnie ten krzyż jest prawdziwym Krzyżem Chrystusa.
Odnalezienie relikwii Krzyża Świętego stało się jednym z najważniejszych wydarzeń w historii chrześcijaństwa. Na pamiątkę tego wydarzenia Kościół obchodzi święto Podwyższenia Krzyża Świętego.
Makary odegrał także kluczową rolę w budowie Bazyliki Grobu Pańskiego. Cesarz Konstantyn polecił wznieść monumentalną świątynię w miejscu ukrzyżowania i zmartwychwstania Jezusa. Bazylika ta szybko stała się jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa.
Jako biskup Makary był znany z pokory, gorliwej modlitwy i wielkiej troski o wiernych. Prowadził Kościół w Jerozolimie w czasie, gdy liczba pielgrzymów zaczęła gwałtownie rosnąć. Miasto ponownie stawało się duchowym centrum chrześcijańskiego świata.
Tradycja Kościoła podkreśla również jego głęboką duchowość i miłość do tajemnicy Krzyża. Makary przypominał wiernym, że krzyż nie jest jedynie znakiem cierpienia, lecz przede wszystkim symbolem zwycięstwa Chrystusa nad grzechem i śmiercią.
Święty Makary zmarł około roku 333. Jego życie pozostawiło trwały ślad w historii Kościoła. Dzięki jego pracy Jerozolima odzyskała swoje miejsce jako centrum chrześcijańskiego świata i miejsce pielgrzymek wiernych z całego imperium.
Wspominając świętego Makarego, Kościół przypomina sobie, że wiara jest żywą historią. Tak jak on pomagał odkryć Krzyż Chrystusa w ziemi Jerozolimy, tak każdy chrześcijanin jest wezwany do odkrywania krzyża i zmartwychwstania w swoim własnym życiu.